شهر سوخته نام بقایای دولت شهری باستانی در ایران است که در ۵۶ کیلومتری زابل و در حاشیه جاده زابل-زاهدان در شرق ایران در استان سیستان و بلوچستان واقع شده‌است. شهر مزبور در روی آبرفت‌های مصب رودخانه هیرمند به دریاچه هامون و زمانی در ساحل آن رودخانه بنا شده بود. دورهٔ بنای این شهر بزرگ با دوره برنز تمدن جیرفت مقارن است و زروانیان در حدود ۶۰۰۰ سال پیش در این شهر زندگی می‌کرده‌اند.

در سی‌وهشتمین اجلاس یونسکو در تاریخ ۲۲ ژوئن ۲۰۱۴ مطابق با ۱ تیر ۱۳۹۳ شهر سوخته به عنوان میراث جهانی یونسکو ثبت گردید.

توضیحات در مورد ثبت یونسکو شدن شهر سوخته

این محوطه باستانی هفدهمین اثر تاریخی ایران در فهرست یونسکو محسوب می‌شود که با برخورداری از قدمت ۵۰۰۰ ساله هم‌اکنون به‌عنوان یکی از پیشرفته‌ترین شهرهای باستانی دنیا شناخته می‌شود.

شهر سوخته یکی از دولت شهرهای باستانی در جنوب شرقی ایران با قدمتی در حدود پنج هزار سال است. این شهر در سال ۲۰۱۴ میلادی در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید.

باستان شناسان در حین کاوش در این محوطه به اشیا و آثار باستانی جالبی برخورد کردند که هر کدام دنیای جدیدی از اطلاعات را به روی آن ها گشود.

یکی از یافته های شهر سوخته، اسکلت زنی حدود ۲۸ الی ۳۲ ساله بود که بر روی جمجمه اش یک چشم مصنوعی داشت و با وجود گذشت سالیان دراز، بسیار سالم باقی مانده بود. این چشم مصنوعی به پیشرفته بودن شهری اشاره دارد که در ۳۲۰۰ سال پیش از میلاد پایه گذاری شده و مردم آن در چهار دوره بین سال‌های ۳۲۰۰ تا ۱۸۰۰ قبل از میلاد در آن سکونت داشته اند.

چشم مصنوعی این زن از جنس موم و نوعی چربی حیوانی بوده و مویرگ های آن با سیم هایی از طلا به قطر نیم میلی متر ساخته شده است. در مرکز چشم نیز مردمکی قرار داده اند.

با بررسی هایی که بر روی اشیای گور این زن انجام شد به این نتیجه رسیدند که این زن از اشراف و افراد پولدار شهر نبوده است. درون گور این زن، یک قاب چرمی پیدا شد که برای چشم مصنوعی می باشد.

بعد از کشف این چشم مصنوعی جالب، چند تن از مجسمه سازان برای بازسازی آن دست به کار شدند تا توانستند با تلفیق هنر و علم باستان شناسی، چشم مصنوعی و اسکلت زن صاحب آن را بازسازی کنند.

چشم مصنوعی شهر سوخته تا سال ۱۳۸۸ در هیچ موزه و نمایشگاهی به نمایش در نیامد تا اینکه برای نخستين بار، در نمايشگاهی با عنوان نمادهای سرزمين ما در موزه ملی ایران به نمايش گذاشته شد. (در حال حاضر نمایش عمومی برای این چشم مصنوعی  وجود ندارد)